W szczytowym momencie w Wielkopolsce było kilkanaście tysięcy wiatraków i kilkaset młynów wodnych. Dzisiaj zostało ich około 200, a każdy jest wspaniałym pomnikiem myśli technologicznej. Jeden z nich znajduje się w Muzeum Młynarstwa w Jaraczu na skraju Puszczy Noteckiej.
Tradycje młynarskie w położonym nad rzeką Wełną Jaraczu sięgają XV wieku. Z tego okresu pochodzi pierwsza wzmianka o młynie poruszanym kołem wodnym. Prąd wody na tym odcinku jest wystarczająco silny, by wprawić w ruch młyńskie koło, które z kolei poprzez napęd uruchamia żarna mielące ziarna zbóż na mąkę.
W Muzeum Młynarstwa w Jaraczu znajduje się cała osada młyńska. Składają się na nią: młyn wodny z przełomu XIX i XX wieku z systemem kanałów, a także wiatrak z XVIII wieku, stajnia i ponad stuletni dom mieszkalny. We młynie można oglądać wystawę, która ukazuje cały cykl mielenia zboża. Z kolei wiatrak często jest uruchamiany i wówczas można podziwiać pokazy jego pracy wykorzystujące siłę wiatru.
Interesująca jest ekspozycja w dawnej stajni, gdzie można zobaczyć sposoby mielenia zboża metodą ręczną albo tzw. kieratową przy wykorzystaniu siły mięśni zwierząt, najczęściej koni. Stylizowany Dom Młynarza to z kolei miejsce prezentacji unikatowej w skali kraju kolekcji modeli typów wiatraków, które pracowały niegdyś w całej Polsce.
Muzeum organizuje co roku ciekawe wydarzenia, w tym Festyn Młynarski oraz Marzannę. Ta ostatnia nawiązuje oczywiście do tradycji powitania wiosny, a podczas warsztatów każdy może wykonać ze słomy, patyków i szarego papieru kukłę Marzanny, która na koniec ląduje w nurcie Wełny.
