To jedyna z zachowanych poznańskich wysp, oblewana przez wody Warty i Cybiny. Miejsce o wyjątkowym znaczeniu dla historii Polski, jako że to właśnie tutaj znajdował się potężny poznański gród, w którym książę Mieszko I wzniósł swoje palatium – kamienną rezydencję, do której przylegała mała kaplica, będąca najprawdopodobniej pierwszą chrześcijańską świątynią na tych ziemiach.
Gdzie mieszkał Mieszko
Pozostałości książęcej siedziby są współcześnie ukryte głęboko w ziemi, a nad nimi wznosi się bryła kościoła Najświętszej Marii Panny. Zarys palatium jest jednak wyraźnie zaznaczony przez wykonaną ze szkła hartowanego instalację artystyczną. Również i sam kościół jest bardzo ciekawy, a multimedialna ekspozycja wewnątrz przybliża dawne dzieje tego miejsca. W północną ścianę świątyni wmurowany jest potężny kamień. Podanie głosi, że jest to domniemany tron książęcy z czasów twórców państwa polskiego, a dzisiaj każdy może spróbować na nim zasiąść.
Ciekawostką jest tez inny głaz, wmurowany w ścianę kościoła od strony wschodniej. Widać na nim szereg pionowych szczelin, głęboko wyrytych w kamieniu. Jedna legenda mówi, że to ślady diabelskich pazurów, inna wersja wspomina o rycerzach ostrzących tu swoje miecze.


Katedra
Centralnym punktem Ostrowa Tumskiego jest jednak poznańska bazylika archikatedralna, nosząca wezwanie świętych Piotra i Pawła. Katedra powstała już w czasach Mieszka I, kiedy to na jego dwór przybył pierwszy polski biskup – Jordan. Pozostałości najstarszych budowli można dzisiaj oglądać w podziemiach, udostępnionych dla zwiedzających. Współczesna bryła jest w większości gotycka, jest to jednak efekt powojennej odbudowy i regotyzacji. Oryginalne formy zachowało natomiast otaczające nawy dwanaście kaplic. Wśród nich szczególnie wyróżnia się Złota Kaplica, zbudowana w bogatym stylu bizantyjskim, w której znajduje się neogotycki sarkofag Mieszka I i Bolesława Chrobrego.
O piastowskich władcach przypomina również kaplica królewska, z potężnych rozmiarów epitafium króla Przemysła II, jego żony Rychezy i ojca – księcia Przemysła I. Z gotycką architekturą doskonale współgra pochodzący z 1512 roku ołtarz oraz gotyckie stalle. Z tej epoki pochodzi też pięć spiżowych płyt nagrobnych, wykonanych w słynnym norymberskim zakładzie Vischerów. W północnej wieży katedry działa punkt widokowy z piękną panoramą miasta.

Muzeum Archidiecezjalne
Wizyta na Ostrowie Tumskim nie byłaby pełna bez zajrzenia do Muzeum Archidiecezjalnego, które gromadzi zbiory sztuki sakralnej i szat liturgicznych. Wśród najciekawszych obiektów znajduje się jedna z najstarszych w Polsce monstrancji fundacji Władysława Jagiełły oraz tak zwany Miecz św. Piotra, dar papieża dla Mieszka I. Nieco dalej znajduje się rezerwat archeologiczny Genius Loci eksponujący pozostałości dawnych obwałowań wyspy katedralnej, zarówno tych piastowskich, jak i pochodzących ze schyłku średniowiecza.
Duch miejsca
Co ciekawe, na Ostrowie Tumskim można na własne oczy zobaczyć fragment fortyfikacji z czasów pierwszych Piastów. Wystarczy odwiedzić Rezerwat Archeologiczny Genius Loci. Po wejściu do środka schodzi się do podziemi, a tam można podziwiać przekrój przez archeologiczną odkrywkę wału obronnego z czasów Mieszka I. Dopiero w tym miejscu można poczuć, jak potężne obwarowania to były. Jeszcze lepiej skalę przedsięwzięcia, jakim była budowa grodu, obrazuje instalacja artystyczna przed wejściem – jej wysokość jest identyczna jak dawnego wału obronnego.